Nir Eyal ve 'Indistractable' Modeli: Telefona Uzanmanın Altındaki İçsel Rahatsızlığı Yönetmek

Teknoloji dünyasında ürünlerin nasıl alışkanlık yarattığını anlatan 'Hooked' kitabının ve ardından dikkat koruma rehberi 'Indistractable'ın yazarı Nir Eyal, dikkat dağılması kavramına çığır açıcı bir perspektif getirdi. Eyal'a göre dikkat dağınıklığının zıttı 'odaklanma' değil, 'çekim'dir (traction); yani bizi hayatımızda gerçekten yapmak istediğimiz şeye doğru çeken eylemlerdir. Dikkat dağınıklığı (distraction) ise bizi bu hedeften saptıran her şeydir.

Çoğu insan telefon bağımlılığından harici bildirimleri ve uygulamaların zillerini sorumlu tutar. Ancak Eyal'ın araştırmaları, bölünmelerin %90'ının 'içsel tetikleyicilerden' (internal triggers) kaynaklandığını gösterir. Can sıkıntısı, yalnızlık, zor bir işle yüzleşmenin getirdiği stres veya belirsizlik hissi, zihinde bir rahatsızlık yaratır. Akıllı telefon ise bu rahatsız edici duygudan anında kaçış sağlayan en zahmetsiz dijital ağrı kesicidir.

Eyal, içsel tetikleyicileri yönetmek için dürtü ile eylem arasına zaman koymayı önerir. '10 Dakika Kuralı' olarak bilinen bu teknikte, telefona bakma arzusu geldiğinde 'asla bakmayacağım' demek yerine '10 dakika sonra bakabilirim' denir ve dürtü dalgasının (urge surfing) geçmesi beklenir. Ayrıca hedefleri bir arkadaşla paylaşmak ve ortak taahhüt oluşturmak (pacts), dikkat dağıtıcı döngüleri kırmada en yüksek başarı oranını sağlar.

Ekran süresi hedeflerini görünür kılmak ve karşılıklı sorumluluk oluşturmak isteyenler için Limitra Social, benzersiz kullanıcı kimliği (UID) ile bir arkadaşını ekleme ve karşılıklı olarak uygulama kullanım sürelerini şeffaf biçimde görerek birbirine destek olma imkanı sunuyor.