DSÖ'den Tarihi Küresel Sağlık Raporu: Ergenlerde Problemli Sosyal Medya Kullanımı %11'e Tırmandı, Okullarda Telefon Yasağı ve Sıkı Ekran Sınırı Çağrısı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ / WHO) Avrupa Bölge Ofisi, Okul Çağındaki Çocuklarda Sağlık Davranışı (HBSC) uluslararası araştırma konsorsiyumuyla ortaklaşa yürüttüğü ve Avrupa, Orta Asya ve Kanada genelinde 44 ülkeden 11, 13 ve 15 yaşlarındaki yaklaşık 280.000 ergenin verilerini kapsayan devasa dijital sağlık raporunu yayımladı. 'Avrupa, Orta Asya ve Kanada'da Ergenlerin Sosyal Medya Kullanımı ve Dijital Oyun Alışkanlıkları' başlıklı çığır açıcı çalışma; gençlerin dijital ekranlarla ilişkisinin eğlence sınırlarını aşarak yaygın bir halk sağlığı krizine dönüştüğünü somut klinik göstergelerle belgeledi. Rapora göre, ergenlerde bağımlılık belirtileri gösteren 'problemli sosyal medya kullanımı' oranı 2018'deki %7 seviyesinden %11'e fırlayarak tarihin en yüksek düzeyine ulaştı.

Araştırma verileri, dijital bağımlılığın cinsiyet ve yaş kırılımlarında derinleştiğini gözler önüne seriyor. Kız ergenlerde problemli sosyal medya kullanım oranı %13'e ulaşarak erkek akranlarının (%9) belirgin biçimde önüne geçti. Özellikle 15 yaşındaki kız çocuklarının %44'ünün gün boyunca arkadaşlarıyla 'aralıksız veya neredeyse aralıksız' çevrim içi mesajlaşma ve bildirim akışında kaldığı kaydedildi. Toplam ergen nüfusunun %36'sının sürekli çevrim içi temasta yaşadığı tespit edilirken, erkek ergenlerde ise ekran bağımlılığı ağırlıklı olarak dijital oyunlarda yoğunlaştı. Erkek çocukların %34'ünün her gün dijital oyun oynadığı, oyun oynayanların %22'sinin oyun günlerinde en az 4 saati ekran başında geçirdiği ve erkeklerin %16'sının problemli oyun davranışı riskiyle karşı karşıya olduğu bildirildi.

DSÖ raporu, problemli sosyal medya ve oyun kullanımının gençlerin fiziksel, bilişsel ve ruhsal sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini detaylandırdı. Sosyal medyayı kontrolsüz ve kompulsif biçimde kullanan ergenlerin, yaşıtlarına kıyasla çok daha düşük psikolojik esenlik, yetersiz uyku, sabah kronik yorgunluğu, okulda derin dikkat dağınıklığı, depresif belirtiler ve akran zorbalığına maruz kalma riski bildirdikleri ortaya kondu. DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri P. Kluge, bulgulara ilişkin yaptığı tarihi açıklamada: 'Çocuklarımızın dijital alanda kontrolsüz algoritmalar tarafından sömürülmesine ve zihinsel sağlıklarının tahrip edilmesine seyirci kalamayız. Dijital ortamların gençler üzerindeki olumsuz etkilerini frenlemek ve sağlıklı alışkanlıkları teşvik etmek için acil ve kararlı kamu sağlığı müdahaleleri zorunludur' uyarısında bulundu.

Ortaya çıkan alarm verici tablo karşısında DSÖ, üye ülkelere, ulusal hükümetlere ve eğitim bakanlıklarına acil eylem çağrısında bulundu. Örgüt; okulların öğrencilerin zihinsel berraklığını ve yüz yüze akran iletişimini koruyan 'güvenli sığınaklar' haline getirilmesi için sınıflarda ve teneffüslerde akıllı telefon kullanımını kısıtlayan net okul politikalarının benimsenmesini tavsiye etti. Ayrıca, DSÖ'nün sedanter (hareketsiz) yaşam ve fiziksel aktivite yönergelerine uygun biçimde ergenler için günlük ekran süresi tavan sınırlarının kamu sağlığı tavsiyesi olarak belirlenmesi, erken çocukluktan itibaren dijital sağlık eğitiminin müfredata girmesi ve büyük teknoloji şirketlerinin bağımlılık yapan algoritmik tasarımlarına karşı yasal denetimlerin sıkılaştırılması gerektiği vurgulandı.

Uzmanlar ve dijital refah araştırmacıları, okullarda alınan önlemlerin ve resmi raporların önemli bir farkındalık yarattığını, ancak asıl zorluğun öğrencilerin okul sonrasında evde telefonla baş başa kaldığı akşam saatlerinde yaşandığını belirtiyor. Gece geç saatlere kadar süren kontrolsüz ekran kullanımı gençlerin uyku düzenini ve dinlenme kalitesini doğrudan etkileyebiliyor. Akşam ve uyku saatlerinde bu sınırları korumak isteyen kullanıcılar için Limitra App Block, seçilen uygulamaları belirlenen saat aralıklarında otomatik olarak engelleyerek odaklanmaya ve dinlenmeye alan açıyor.