Phubbing: Telefon Yüzünden "Görünmez" Olan Partner ve İlişkilerdeki Sessiz Aşınma

Partnerinizin yanındayken telefona dalmak, ilişkiyi sessizce aşındırıyor. Baylor Üniversitesi'nin araştırmasında katılımcıların %46,3'ü partnerinin bunu düzenli olarak yaptığını söyledi.

"Phubbing", İngilizce "phone" (telefon) ve "snubbing" (yok sayma, hor görme) sözcüklerinin birleşiminden doğdu. Terim 2012'de Avustralya'da, Macquarie Sözlüğü için yürütülen bir kampanyayla yaygınlaştı. Anlamı basit: Biriyle fiziksel olarak birlikteyken dikkatini telefona vermek.

Baylor Üniversitesi Hankamer İşletme Fakültesi'nden Prof. James A. Roberts ve Dr. Meredith E. David, bulgularını 2016'da Computers in Human Behavior dergisinin 54. cildinde yayımladı. Makalenin başlığı dikkat çekici: "Hayatım, cep telefonumun dikkatini dağıtan bir şey haline geldi." Çalışma iki aşamadan oluştu ve toplam 453 ABD'li yetişkini kapsadı. İlk aşamada partner phubbing'ini ölçen bir ölçek geliştirildi. İkinci aşamada bu davranışın ilişki ve ruh hâli üzerindeki etkisi incelendi.

Katılımcıların %46,3'ü partnerinin kendisini telefon yüzünden yok saydığını bildirdi. %22,6'sı bu durumun ilişkisinde çatışmaya yol açtığını söyledi. %36,6'sı en azından zaman zaman kendini depresif hissettiğini belirtti. İlişkisinden "çok memnun" olduğunu söyleyenlerin oranı yalnızca %32'ydi. Araştırmacılar bir zincir tespit etti. Phubbing çatışmayı artırıyor, çatışma ilişki doyumunu düşürüyor. Düşen ilişki doyumu genel yaşam doyumunu, o da depresif duygulara açıklığı etkiliyor. Bir not: %36,6'lık oran klinik bir depresyon tanısı değil, katılımcıların kendi beyanına dayanıyor. Bu bir anket çalışması olduğu için bulgular kesin neden-sonuç değil, güçlü bağlantılar olarak okunmalı.

İnsan, karşısındakinin ilgisini kaybetmeyi bir tür dışlanma olarak algılar. UCLA'dan Naomi Eisenberger ve ekibinin 2003'te Science dergisinde yayımladığı deneyde, sosyal dışlanma yaşayan kişilerin beyninde dorsal anterior singulat korteks aktive oldu. Bu bölge fiziksel acının duygusal boyutunda da rol oynuyor. Phubbing'in kendisi beyin görüntülemeyle test edilmiş değil. Yine de bu bulgular, kısa süreliğine görmezden gelinmenin bile neden bu kadar iğneleyici hissettirdiğini anlamaya yardım ediyor. Telefona kayan her bakış, karşıdaki kişiye "şu an senden daha önemli bir şey var" mesajı verir.

Akşam yemeğinde ya da yatakta yan yana oturan bir çift düşünün. Biri gününü heyecanla anlatırken diğeri başını sallıyor, ama başparmağı Reels akışında. "Seni dinliyorum" dese bile göz teması yok. Bir kez yaşandığında bu küçük bir kırgınlıktır. Her akşam tekrarlandığında ise "anlatmaya değmez" düşüncesine dönüşür. İlişkilerdeki uzaklaşma çoğu zaman büyük kavgalarla değil, böyle tekrar eden küçük anlarla başlar.

Yemek masası ve yatak odası için ortak bir "telefonsuz alan" kuralı koyun. Telefonu masaya koymak yerine görüş alanı dışına bırakın. Bir mesaja bakmanız gerekiyorsa bunu söyleyin: "Bir saniye, beklenen bir iş mesajı var." Partnerinize phubbing'i suçlama diliyle değil, ihtiyaç diliyle anlatın: "Seninle konuşurken gözlerini görmek istiyorum."

İrade, yemek masasında ya da yatakta telefona uzanma dürtüsünü her zaman bastıramaz. Limitra Social, çiftlerin ve arkadaşların buluşmalarda telefonlarını ortak bir kilit oturumuna (Shared Focus Lock) almasını sağlar. Masaya oturulduğunda kilit başlar; iki taraf da ekrandan kurtulup birbirine bakar. Kural tek kişinin değil ikisinin ortak kararı olduğu için, kimse "kontrolcü" taraf durumuna düşmez.