Oxford'un 2024 Yılının Kelimesi: "Brain Rot" (Beyin Çürümesi) ve Anlamsız İçerik Tüketiminin Yükselişi

Oxford Üniversitesi Yayınevi, 2024 yılının kelimesi olarak "brain rot" ifadesini seçti. Bu seçim, insanların çevrimiçi tüketimin zihinlerine etkisinden duyduğu kaygının dile yansıması olarak yorumlandı.

Oxford University Press, kararı 2 Aralık 2024'te duyurdu. Seçimde 37 bini aşkın kişinin katıldığı bir kamuoyu oylaması ve sözlük ekibinin kullanım verisi analizi birlikte değerlendirildi. Finale kalan diğer kelimeler arasında "demure", "dynamic pricing", "lore", "romantasy" ve "slop" vardı.

Oxford'un tanımına göre brain rot, bir kişinin zihinsel ya da entelektüel durumunda varsayılan bir bozulmadır. Bu bozulma, özellikle önemsiz veya zorlayıcı olmayan içeriklerin, günümüzde özellikle çevrimiçi içeriklerin aşırı tüketilmesinin sonucu olarak görülür. Aynı ifade, bu bozulmaya yol açtığı düşünülen içerikleri anlatmak için de kullanılıyor. Tanımdaki "varsayılan" (supposed) kelimesi önemli. Brain rot tıbbi bir durum değil; toplumun kendi deneyimini adlandırmak için kullandığı kültürel bir ifade. Rakamlar ve tarihçe Oxford'a göre ifadenin kullanım sıklığı 2023'ten 2024'e %230 arttı. İfade özellikle TikTok başta olmak üzere sosyal medyada, Z ve Alfa kuşakları arasında yayıldı. İlginç bir ayrıntı: Oxford'a göre ifadenin bilinen ilk kaydı 1854'e, Henry David Thoreau'nun Walden kitabına dayanıyor. Thoreau, toplumun karmaşık fikirleri küçümseyip basit olanı tercih etmesini eleştirirken bu ifadeyi kullanmıştı.

Brain rot'un sıradan bir argo olmaktan çıkıp yılın kelimesi olması, kaygının artık uzmanlarla sınırlı olmadığını gösteriyor. İfadeyi en çok kullananlar, bu içerikleri en çok tüketen gençlerin kendisi. Bu da bir tür öz eleştiri ve farkındalık olarak okunabilir.

Saatlerce anlamsız kısa videolar izleyen biri, telefonu kapattığında bir arkadaşına gününü anlatmakta zorlanır. Kelimeler akılına gelmez, düşünceleri dağınıktır. Gülerek "beynim çürüdü resmen" der; ama içten içe bunun bir şaka olmadığını hisseder.

Tükettiklerinizin bir kısmını bilinçli olarak "zorlayıcı" içeriklerle değiştirin: uzun bir makale, belgesel ya da kitap. Kısa video uygulamalarını ana ekranınızdan kaldırın; açmak için bir adım fazlası gereksin. Gün sonunda öğrendiğiniz tek bir şeyi birine anlatın ya da not edin.

"Brain rot" esprili bir ifade, ama arkasındaki kaygı gerçek. Zihninizi bu akıştan korumak için içerik tüketimine bilinçli sınırlar koymak gerekir. Limitra ile anlamsız akışları belirlediğiniz saatlerde kilitleyin; o zamanı üretmeye ve öğrenmeye ayırın.