"Brain Drain": Masada Ters Duran Telefon Bile Zihinsel Kapasiteyi ve Odaklanmayı Azaltıyor

Telefonunuz sessizde ve ekranı aşağı dönük olsa bile, sadece görüş alanında durması zihinsel performansı düşürebilir. Teksas Üniversitesi'nin deneyinde telefonu başka odada bırakanlar, telefonu masasında tutanlardan daha iyi sonuç aldı.

Deney, Teksas Üniversitesi Austin McCombs İşletme Fakültesi'nden Dr. Adrian F. Ward liderliğinde yapıldı. Ekipte Kristen Duke, Ayelet Gneezy ve Maarten W. Bos da vardı. Sonuçlar 2017'de Journal of the Association for Consumer Research dergisinde "Brain Drain" başlığıyla yayımlandı. İlk deneye 520 üniversite öğrencisi katıldı. Katılımcılar rastgele üç gruba ayrıldı: 1. Telefon masada, ekranı aşağı dönük. 2. Telefon cepte ya da çantada. 3. Telefon tamamen başka bir odada. Tüm telefonlar sessize alındı ve deney boyunca hiç çalmadı. Katılımcılar iki teste girdi: Çalışma belleğini ölçen OSpan testi ve akıcı zekâyı ölçen Raven Matrisleri.

Telefonu başka odada olan grup, özellikle çalışma belleği kapasitesinde, telefonu masada olan gruptan anlamlı biçimde daha iyi performans gösterdi. Cep ya da çanta grubu ikisinin arasında kaldı. Yani telefon fiziksel olarak uzaklaştıkça performans arttı. En dikkat çekici nokta şu: Katılımcıların çoğu, telefonun yerinin performanslarını etkilediğini düşünmüyordu. İkinci deneyde ise telefona en bağımlı olduklarını söyleyen kişilerin bu etkiden daha çok zarar gördüğü görüldü.

Araştırmacıların açıklaması dikkat kontrolüne dayanıyor. Telefon, hayatımızın merkezinde duran ve önemli bilgiler taşıyan bir nesne. Bu yüzden beyin, onu fark etmeden bir "öncelikli uyarıcı" olarak izler. Telefonu kontrol etmeme çabası da zihinsel kaynak harcar. Bu kaynak, o an çözmeye çalıştığınız soruya ya da yazdığınız koda gitmesi gereken kapasiteden eksilir. Telefona hiç bakmasanız bile bedel ödenir.

Bu deney çok sık alıntılanıyor, ancak sonraki bazı tekrar çalışmaları etkiyi daha zayıf buldu ya da doğrulayamadı. Bu nedenle bulguyu "telefon IQ'yu düşürür" diye değil, "telefonun yakınlığı zihinsel kapasiteden pay alabilir" diye okumak daha doğru.

Sınava çalışan bir öğrenci ya da kod yazan bir yazılımcı, telefonunu masanın kenarına ters koyar. Kendini "bakmıyorum ki" diye ikna eder. Zor bir soruya geldiğinde ise odaklanmakta zorlanır ve neden zorlandığını bilmez.

Derin çalışma sırasında telefonu mümkünse başka bir odaya bırakın. Mümkün değilse en azından çantaya koyun ve görüş alanından çıkarın. Telefonu çalışma masası yerine kapının yanında şarj edin.

Telefonu her zaman başka odaya bırakamazsınız; iş ya da aile için ulaşılabilir kalmanız gerekebilir. Limitra App Block'un Sert Kilit (Strict Mode) özelliği, dikkat dağıtan uygulamaları belirlediğiniz süre boyunca açılamaz hâle getirir. Uygulamalara zaten ulaşılamıyorsa, "bir bakayım mı" pazarlığı da anlamsızlaşır. Böylece telefonu yanınızda tutarken dikkatinizi işinize bırakabilirsiniz.