"Dijital Demans": Zihinsel İşleri Telefona Devretmek Hafıza ve Yön Bulma Becerilerini Zayıflatıyor

zayıflatabilir. Bu fikir "dijital demans" adıyla popülerleşti; ancak terimin kendisi klinik bir tanı değil.

Alman psikiyatrist Prof. Dr. Manfred Spitzer, 2012'de Digitale Demenz (Dijital Demans) adlı çok satan bir kitap yayımladı. Spitzer, Ulm Üniversitesi Psikiyatri Kliniği'nin başındaydı. Kitabında, zihinsel işlevleri dijital cihazlara devretmenin özellikle gençlerde öğrenmeyi ve hafızayı zayıflattığını savundu. Kitap büyük ilgi gördü, ama bilim insanlarından eleştiri de aldı. Eleştirmenler, Spitzer'in kanıtları seçici kullandığını ve dili gereğinden sert tuttuğunu savundu. Bu nedenle "dijital demans" ifadesini bir hastalık değil, bir uyarı mecazı olarak okumak gerekir. Bilim ne diyor? Beyindeki "kullan ya da kaybet" ilkesine dair güçlü kanıtlar var: Londra taksi şoförleri: University College London'dan Eleanor Maguire ve ekibinin 2000'de PNAS'ta yayımladığı çalışmada, şehrin karmaşık sokaklarını ezberleyen taksi şoförlerinin hipokampusunun arka bölümü daha büyüktü. Mesleki deneyim arttıkça bu büyüklük de artıyordu. GPS kullanımı: McGill Üniversitesi'nden Louisa Dahmani ve Véronique Bohbot'un 2020'de Scientific Reports'ta yayımladığı çalışmada, GPS'e daha çok güvenen kişilerin mekansal hafızası daha zayıftı. Üç yıl sonra tekrar test edilen katılımcılarda, GPS kullanımı arttıkça düşüşün de belirginleştiği görüldü. Araştırmacılar, ulaşılabileceğini bildiğimiz bilgiyi daha az hatırladığımızı da gösterdi. Bu eğilime "bilişsel yük devri" (cognitive offloading) deniyor. Yük devri her zaman kötü değil; zihni başka işlere serbest bırakabilir. Sorun, her şeyi devredip hiçbir beceriyi çalıştırmamakta.

20'li ve 30'lu yaşlardaki insanlarda demans benzeri belirtilerin arttığını gösteren epidemiyolojik bir veri yok. Unutkanlık ve dikkat dağınıklığı şikayetleri yaygın olsa da bunları demansla eşitlemek yanlış olur.

Kendi semtinde üç sokak ötedeki dükkana giderken bile navigasyonu açan, en basit hesapta hesap makinesine uzanan biri. Annesinin telefon numarasını ezbere bilmiyor. Zihinsel kasları kullanılmadıkça, en küçük zorlukta pes etmeye daha yatkın hâle geliyor.

Bildiğiniz yerlere navigasyonsuz gidin; yeni bir rotayı önce haritada inceleyip sonra ezberden deneyin. En yakınlarınızın telefon numaralarını ezberleyin. Küçük hesapları kafadan yapın; okuduklarınızı kendi cümlelerinizle özetleyin.

Zihinsel becerilerinizi çalıştırmadığınızda, onlar da zayıflar. Limitra App Block ile ekran sürenizi sınırlayarak zihninize kendi başına düşünme, hatırlama ve yol bulma fırsatı verin. Zihinsel keskinliğinizi korumak, gündelik küçük egzersizlerle başlar.