"Doomscrolling": Kötü Haberleri Sürekli Kaydırmak Varoluşsal Kaygı ve Çaresizlik Hissini Tetikliyor

Sosyal medyada sürekli felaket ve kriz haberleri kaydırmak, ölüm, anlam ve hayatın kontrolü üzerine yoğun kaygılarla ilişkili bulundu. Bu sonuç, iki farklı kültürden 800 üniversite öğrencisiyle yapılan bir araştırmadan geliyor.

"Doomscrolling", İngilizce "doom" (kıyamet, felaket) ve "scrolling" (kaydırma) sözcüklerinden oluşuyor. Kişiyi üzse de olumsuz haberleri durmaksızın kaydırmaya devam etmeyi anlatıyor. Kelime özellikle 2020'de, pandemi döneminde yaygınlaştı.

Avustralya'daki Flinders Üniversitesi'nden Reza Shabahang ve ekibi, çalışmayı 2024'te Computers in Human Behavior Reports dergisinde yayımladı. Araştırmacılar, ABD (bireyci bir Batı kültürü) ve İran'dan (kolektif bir Doğu kültürü) toplam 800 üniversite öğrencisine anket uyguladı. Doomscrolling’i varoluşsal açıdan inceleyen ilk çalışma olduğu belirtiliyor.

Doomscrolling, her iki ülkede de varoluşsal kaygıyla ilişkiliydi: ölüm, yaşamın anlamı ve hayat üzerindeki kontrol hakkında yoğun endişeler. İran örnekleminde doomscrolling, mizantropinin (insanlardan hoşlanmama, insanlara güvensizlik) da anlamlı bir yordayıcısıydı. ABD örnekleminde bu ilişki aynı güçte görülmedi. Araştırmacılar bu tabloyu "ikincil travma" (vicarious trauma) kavramıyla açıklıyor. Yani kişi travmatik olayı bizzat yaşamasa da, o olaya dair görüntü ve bilgilere sürekli maruz kalmak kaygı ve umutsuzluk gibi travma benzeri tepkilere yol açabiliyor.

Bu bir anket çalışması ve bulgular ilişkisel. Yani doomscrolling'in kaygıya mı yol açtığı, yoksa zaten kaygılı olanların mı daha çok kötü haber tükettiği kesin olarak bilinmiyor. Büyük olasılıkla ikisi birbirini besleyen bir döngü oluşturuyor.

Sabah uyanır uyanmaz 45 dakika boyunca savaş ve felaket görüntülerini kaydıran biri. Yataktan kalktığında dünyaya karşı derin bir güvensizlik ve çaresizlik hisseder. Güne başlama enerjisi daha ilk saatte tükenmiştir.

Haberleri akış yerine günde bir ya da iki kez, güvenilir bir kaynaktan, belirli bir süreyle okuyun. Güne telefonla değil, başka bir rutinle başlayın; ilk haber kontrolünü kahvaltıdan sonraya bırakın. Kendinizi çaresiz hissettiğiniz bir konu için somut, küçük bir adım bulun: bağış, gönüllülük ya da yakınlarınızla konuşmak.

Dünyadan haberdar olmak ile algoritmanın panik döngüsünde ruh sağlığını kaybetmek aynı şey değil. Limitra App Block ile haber ve sosyal medya uygulamalarınıza günlük sınırlar koyun. Bilgilenmeye devam edin, ama kendi belirlediğiniz süre içinde.